Chưa cần tới 2070 như dự báo, dân số Nhật Bản sắp tiệm cận 10% người nước ngoài nhập cư

14/01/2026 21:44
Chưa cần tới 2070 như dự báo, dân số Nhật Bản sắp tiệm cận 10% người nước ngoài nhập cư
Nhật Bản đang tiến nhanh hơn dự kiến so với các ước tính chính thức về tỷ lệ dân số nước ngoài đạt 10%, với hàng chục đô thị đã vượt ngưỡng này và một ngôi làng báo cáo rằng hơn một phần ba cư dân là người nước ngoài.

Viện nghiên cứu quốc gia ước tính rằng người nước ngoài sẽ chiếm 10,8% dân số Nhật Bản vào năm 2070. Tuy nhiên, phân tích dữ liệu Sổ hộ khẩu cơ bản cho thấy sự thay đổi này đang diễn ra mạnh mẽ ở cấp địa phương. Tính đến tháng 1 năm 2025, đã có 27 đô thị có tỷ lệ cư dân nước ngoài trên 10%, dẫn đầu nước Nhật là ngôi làng Shimukappu ở Hokkaido với 36,6% người dân là từ nước ngoài nhập cư.

Xu hướng này cho thấy sự chuyển đổi diễn ra trên phạm vi toàn quốc có thể diễn ra sớm hơn dự báo, đặt ra những câu hỏi về cách cuộc sống hàng ngày sẽ thay đổi trong một đất nước từ lâu đã được định nghĩa bởi sự đồng nhất nhân khẩu học.


Tại Tobishima, một cộng đồng gồm 4.713 người ở tỉnh Aichi miền Trung Nhật Bản, nhìn ra Vịnh Ise, có 501 cư dân nước ngoài khi khảo sát vào hồi tháng 1/2025, tương đương 10,6% dân số.


Vào buổi tối các ngày trong tuần, những người lao động nước ngoài mặc đồng phục đạp xe qua làng. Vào cuối tuần, gần một nửa hành khách trên các tuyến xe buýt địa phương là người nước ngoài.

Cư dân cho biết sự gia tăng dân số người nhập cư đã tăng tốc trong vài năm gần đây. Nhiều người lao động nước ngoài làm việc tại các nhà máy theo chương trình đào tạo kỹ thuật hoặc chương trình "kỹ năng chuyên biệt" của Nhật Bản, lấp đầy tình trạng thiếu hụt lao động ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Những người khác lại làm việc trong lĩnh vực kinh doanh xe ô tô đã qua sử dụng.

Phản ứng của cư dân rất đa dạng.

Một nông dân 54 tuổi nói rằng những người nước ngoài vui vẻ giúp đỡ công việc vườn tược và làm việc chăm chỉ, trong khi một nông dân 78 tuổi cho biết ông không nhận thấy bất kỳ vấn đề nào đáng kể, mặc dù số lượng của họ tăng nhanh chóng.

Những người khác thì vẫn còn thận trọng. Một số cư dân phàn nàn rằng những người lái xe nước ngoài không tuân thủ luật giao thông. Một phụ nữ tự kinh doanh 75 tuổi cho biết bà đánh giá cao công sức lao động của họ nhưng lo ngại về việc số lượng người không quen thuộc với phong tục Nhật Bản sẽ tăng lên, trong khi một phụ nữ 83 tuổi nói rằng những thay đổi đột ngột trong môi trường xung quanh khiến bà cảm thấy bồn chồn.

Gần cảng Nagoya, bên cạnh một khu vực các nhà kho và nhà máy, nhà máy sản xuất Tobishima Seisakusho hoạt động giữa những cánh đồng nông nghiệp yên tĩnh. Công ty này sản xuất các bộ phận cho thiết bị làm lạnh và điều hòa không khí. Bốn trong số 21 nhân viên của công ty là người Việt Nam, đang làm việc theo thị thực đào tạo kỹ thuật hoặc thị thực "kỹ năng chuyên biệt".


Ông Hideki Ito, 73 tuổi, Chủ tịch công ty, cho biết sự hiện diện của họ là điều cần thiết. “Họ là tài sản quý giá,” ông nói. “Nếu họ rời đi, công ty sẽ không thể tồn tại.”

Ông Ito cho biết những người trẻ Nhật Bản đã chuyển đến các thành phố, khiến các nhà tuyển dụng địa phương gặp khó khăn trong việc tuyển dụng. Ngay cả khi thuê được nhân viên Nhật Bản, một số cũng bỏ việc sau một năm.

“Xem xét tương lai của công ty, có những nhân viên Nhật Bản trẻ tuổi sẽ tốt hơn nhiều, nhưng điều đó đơn giản là không khả thi. Chúng tôi không còn lựa chọn nào khác,” ông Ito nói.

Công ty bắt đầu tiếp nhận người lao động Việt Nam vào năm 2017, và dần tăng số lượng nhân công Việt Nam. Mức lương và tiền thưởng gần như tương đương với nhân viên Nhật Bản, ông cho biết.

Bốn công nhân sống chung trên khuôn viên công ty. Nguyen Manh Ha, 28 tuổi, đã làm việc tại công ty được khoảng 6 năm. Anh gửi từ 120.000 đến 150.000 Yên về cho gia đình ở Việt Nam mỗi tháng, và chi tiêu khoảng 20.000 đến 30.000 yên cho bản thân. “Tôi thích công việc của mình,” anh nói. "Nếu có thể, tôi muốn làm việc ở Nhật Bản mãi mãi."


Dữ liệu dân số được tổng hợp tính đến đầu năm 2025 từ Sổ hộ khẩu cơ bản cho 1.892 đô thị cho thấy sự tập trung cao của người nước ngoài thường nằm ở các khu vực công nghiệp và du lịch, cũng như các cộng đồng có lâu đời về dân số nước ngoài.

Shimukappu, nơi tọa lạc khu nghỉ dưỡng Tomamu, ghi nhận 582 cư dân nước ngoài trong tổng số 1.590 người. Năm đô thị khác có tỷ lệ cư dân nước ngoài trên 20% bao gồm ngôi làng Akaigawa ở Hokkaido, thị trấn Kutchan ở Hokkaido, quận Ikuno ở Osaka và thị trấn Oizumi ở Gunma.

Ngược lại, hai ngôi làng, trong đó có Nishimeya ở Aomori, báo cáo không có cư dân nước ngoài nào.

Theo thống kê, số lượng người nước ngoài trên toàn nước Nhật đạt 3,76 triệu vào cuối năm 2024, tăng 350.000 so với năm trước, mức tăng hàng năm cao nhất được ghi nhận.

Cho đến những năm 1960, dân số nước ngoài của Nhật Bản thường dao động quanh mức 600.000 người. Con số này tăng lên rõ rệt sau khi sửa đổi Đạo luật Nhập cư và Tị nạn năm 1990, cho phép những người sinh ra ở nước ngoài nhưng có dòng máu Nhật Bản định cư ở Nhật Bản như thường trú nhân. Sau khi giảm do cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và sau đó là đại dịch COVID-19, dân số nước ngoài hiện đang trong giai đoạn mở rộng thứ ba.

Viện Nghiên cứu Dân số và An ninh Xã hội dự báo tổng dân số Nhật Bản sẽ giảm xuống dưới 87 triệu vào năm 2070. Dự báo mới nhất của họ cho rằng dân số nước ngoài sẽ tăng khoảng 160.000 người mỗi năm cho đến khoảng năm 2040, đẩy tỷ lệ người nước ngoài lên trên 10% vào năm 2070.

Các xu hướng hiện tại đang vượt xa dự báo đó. Kể từ năm 2022, dân số nước ngoài đã tăng khoảng 300.000 người mỗi năm, đạt 350.000 người vào năm 2024. Vào tháng 7 năm ngoái, Bộ trưởng Tư pháp Keisuke Suzuki khi đó cho biết Nhật Bản nên dự kiến dân số nước ngoài sẽ vượt quá 10% vào khoảng năm 2040, sớm hơn khoảng 30 năm so với ước tính của viện.


Tình trạng thiếu hụt lao động ở Nhật Bản dự kiến sẽ gia tăng. Dân số trong độ tuổi làm việc từ 15 đến 64 tuổi được dự báo sẽ giảm 15 triệu người giữa năm 2020 và 2040.

Ngay cả một sự đảo ngược đột ngột trong tỷ lệ sinh thấp cũng không đủ để bù đắp tình trạng thiếu hụt này. Mặc dù tự động hóa và trí tuệ nhân tạo mang lại một số giải pháp, nhưng việc phụ thuộc vào lao động nước ngoài dự kiến sẽ tiếp tục.

Sự thay đổi nhân khẩu học nhanh chóng đang gây ra tranh luận chính trị. Chính phủ liên minh của Thủ tướng Sanae Takaichi với Đảng Đổi mới Nhật Bản đã kêu gọi thắt chặt kiểm soát đối với người nước ngoài. Trong một bài phát biểu chính sách, bà cho biết các hoạt động bất hợp pháp và vi phạm quy tắc của một số người trong đó đã gây ra lo lắng về công chúng và cảm giác bất công.


Những người khác lập luận rằng sự chung sống là không thể tránh khỏi. Ông Tsukasa Sasai, giáo sư nhân khẩu học tại Đại học Tỉnh Fukui, cho biết Nhật Bản không còn có thể hoạt động mà không có người nước ngoài.

“Nhật Bản hiện đang là một xã hội không thể tồn tại nếu không có sự chung sống với người nước ngoài,” ông nói. "Tạo ra một môi trường nơi người nước ngoài có thể thành công trong việc hòa nhập vào lực lượng lao động sẽ mang lại lợi ích đáng kể cho xã hội Nhật Bản."

Khi ngày càng nhiều đô thị vượt quá mốc 10% dân số là người nước ngoài nhập cư, những câu hỏi về cách Nhật Bản chấp nhận và tích hợp người nước ngoài đang chuyển từ các dự báo dài hạn sang các lựa chọn chính sách ngay lập tức.



Tin xem thêm