Infographic: Cuộc sống hậu cung bên trong Tử Cấm Thành (P2)

Trang chủ > Tin tức > VĂN HOÁ XÃ HỘI

Infographic: Cuộc sống hậu cung bên trong Tử Cấm Thành (P2)

06/01/2026 11:00

Tất cả phụ nữ sống bên trong Tử Cấm Thành bều bị quản lý nghiêm ngặt, không được phép đi ra khỏi hoàng cung. Phụ nữ trong nội cung bao gồm các phi tần, công chúa và thị nữ đều có vai trò riêng biệt. Nếu như các thị nữ được tuyển chọn để làm các công việc phục vụ và hầu hạ trong cung, thì phi tần được tuyển chọn gắt gao để làm người sinh con cái cho nhà vua. Những ai sinh được hoàng tử có thể được thăng cấp lên làm phi tần hoàng gia, trong hậu cung thì hoàng hậu là người chức vị cao nhất.

Xem lại Phần 1: Infographic: Kiến trúc độc đáo của Tử Cấm Thành (P1)

Lựa chọn phi tần:

Các cô gái trẻ được tuyển chọn vào cung gọi là xiunu (tiểu thư thanh lịch). Tùy theo từng hoàng đế và thời đại mà tiêu chí tuyển chọn xiunu sẽ khác nhau, ví dụ như thời nhà Minh, không một gia đình nào được miễn trừ, kể cả thường dân: tất cả các cô gái trẻ chưa chồng đều phải tham gia chọn lọc làm xiunu, chỉ trừ phụ nữ đã có chồng hoặc phụ nữ bị khuyết tật, có giấy chứng nhận khuyết tật thì mới được miễn mà thôi.

Tới thời nhà Thanh, hoàng đế Thuận Trị (1638 - 1661) bắt đầu giới hạn việc tuyển chọn. Chủ yếu các gia tộc trong nhóm “Bát Kỳ” (những gia tộc người Mãn Châu và Mông Cổ) thì mới phải tham gia tuyển chọn xiunu, việc này loại bỏ đa số người Hán.
Quy trình tuyển chọn xiunu rất rườm rà, đầu tiên thì Cục Thuế vụ sẽ thông báo cho các tộc trưởng và các quan lại về việc tuyển chọn, để họ thu thập danh sách các cô gái trẻ đủ điều kiện làm xiunu và nộp lên trên cho quan lớn, để lọc lại danh sách và tổ chức ngày tuyển chọn cuối cùng.

Vào ngày tuyển chọn, cô gái trong danh sách sẽ đi cùng người thân trong nhà, tộc trưởng và quan lại của địa phương đó cũng phải đi theo. Họ được đưa tới cổng Thần Võ (cổng Võ Linh), nơi tổ chức buổi tuyển chọn cung nữ tiến vua.

Thời nhà Minh thì các phi tần được tuyển chọn từ nhiều tầng lớp địa vị trong xã hội, nhưng các phi tần hoàng gia đa số xuất thân từ các gia đình quyền quý, quan lại chức cao.

50 phi tần xuất chúng:

Quy trình tuyển chọn cung nữ cho Hoàng đế Thiên Khải (1605 - 1627, trị vì 1620 - 1627): Năm 1621, hoàng đế cho người đi khắp cả nước để tận tay tuyển chọn 5.000 cô gái trẻ, độ tuổi từ 13 - 16 để chuẩn bị tiến cung.
Ở vòng tuyển chọn đầu tiên, họ được xếp thành từng hàng 100 người, theo thứ tự tuổi tác.
Vòng này loại 1.000 người vì các tiêu chí: quá mập hoặc quá ốm, quá cao hoặc quá thấp bé.
Ngày hôm sau, các thái giám tuyển chọn vòng 2 để nghe qua giọng nói, đánh giá cốt cách của họ và loại thêm 2.000 người nữa, vậy là chỉ còn lại 2.000 cô gái.
Ngày tuyển chọn thứ 3 sẽ tập trung đánh giá hình thể như bàn tay, bàn chân, sự uyển chuyển khi đi lại, tiếp tục loại bỏ 1.000 cô gái để còn lại 1.000 người.
1.000 cô gái này được khám phụ khoa, rồi tiếp tục chọn ra 300, loại bớt 700.

300 cô gái này vượt qua vòng sơ tuyển, họ sẽ được đưa đến khu biệt lập và sinh sống ở đó 1 tháng để các giám khảo đánh giá trí thông minh, năng lực hành vi, tính khí và phẩm chất đạo đức.
Cuối cùng chỉ còn lại 50 cô gái xuất sắc nhất được giữ lại sau khi vượt qua các bài thi cuối cùng.

Khi hầu hạ nhà vua, 3 phi tần nào được hoàng đế sủng ái nhất sẽ được thăng lên làm phi tần hoàng gia.
Chỉ rất ít cô gái vượt qua được các thử thách khắc nghiệt và làm hài lòng nhà vua để có thể trở thành phi tần hoàng gia, có địa vị cao trong hậu cung. Mâu thuẫn của sự đố kị, tranh giành ngôi thứ giữa họ khiến cho rất nhiều người sống suốt đời cô độc trong cung, thậm chí có những phi tần suốt đời chưa từng được diện kiến hoàng đế. Đối với họ, sắc đẹp có khi lại là điềm xui hơn là phước lành.

Lịch trình hằng ngày của phi tần:

Các phi tần bị nghiêm cấm không được quan hệ tình dục với bất kì ai ngoài nhà vua. Hầu hết mọi hoạt động thường ngày của họ sẽ bị các thái giám theo dõi và giám sát kĩ lưỡng. Trước khi gặp nhà vua, các phi tần đều phải được tắm rửa sạch sẽ và được thái y khám sức khỏe.

Có những thời trong hậu cung của vua có hàng trăm, thậm chí hàng ngàn cung nữ và phi tần, vì vậy bất kì ai được nhà vua thị tẩm thì đều trở thành mục tiêu ganh ghét, hơn thua của những cô gái còn lại. Các phi tần thường dành thời gian cả ngày để rèn luyện tay nghề thêu thùa may vá, thi họa và giao tiếp.

Hệ thống phân cấp hậu cung thời nhà Thanh:

Đứng đầu hậu cung là Hoàng hậu, là vợ chính thức của hoàng đế.

Ngang hàng với hoàng hậu là Thái hậu, là mẹ của vua hoặc hoàng hậu của tiên đế.
Dưới hoàng hậu và thái hậu là Hoàng quý phi (Huang Guifei), người được hoàng đế sủng ái chỉ sau hoàng hậu mà thôi.

Tiếp tục là Quý phi (Guifei). Dưới họ là các Phi (Fei) và Tần (Pin).

Để phân chia ai cấp cao hơn, ai cấp thấp hơn thì thời phong kiến ngày xưa chia thứ bậc ra làm 9 phẩm, cao nhất là nhất phẩm và thấp nhất là cửu phẩm, trong đó mỗi phẩm lại chia ra làm 2 bậc chính/tòng để phân biệt cao hơn, thấp hơn. Ví dụ Hoàng hậu và Hoàng quý phi đều là hàm nhất phẩm, nhưng hoàng hậu là chính nhất phẩm, thứ bậc cao hơn hoàng quý phi là tòng nhất phẩm.
Ở thời nhà Thanh, thông thường các phi của nhà vua được phong hàm tam phẩm, còn tần là tứ phẩm.

Chế độ đa thê rất phổ biến ở TQ thời phong kiến, quan niệm dân gian cho phép đàn ông có nhiều thê thiếp để thể hiện sức mạnh nam tính và họ phải sinh được con trai nhằm “nối dõi tông đường”.

Nguyên tắc daxue của Nho giáo thời phong kiến gắn liền sự thành công của một người đàn ông với khả năng quản lý gia đình của anh ta. Đối với nhà vua, quản lý hậu cung là điều vô cùng quan trọng, việc có con trai để nối ngôi là nhiệm vụ hàng đầu của hậu cung.

4 nguyên tắc quan trọng nhất trong hậu cung thời phong kiến:

Vị trí cao nhất:

Hoàng hậu có vị trí cao nhất trong hậu cung, hơn tất cả những người còn lại và bà có trách nhiệm quản trị hậu cung, hướng tất cả mọi người cư xử hài hòa và vì lợi ích chung của nhà vua.

2. Không ghen tị:
Phụ nữ trong cung phải vượt lên trên mọi cảm xúc tiêu cực, không ghen tị và ganh đua nhau.

3. Không độc chiếm:
Hoàng đế không nên sủng ái riêng biệt 1 ai, các phi tần không được phép độc chiếm nhà vua cho riêng mình. Tất cả sự sủng ái của vua phải được chia sẻ đồng đều.

4. Thứ bậc nghiêm ngặt:
Mỗi triều đại của nhà vua đều thiết lập thứ bậc rõ ràng cho các phi tần hoàng gia. Vị trí và phẩm hàm của phi tần được xác định cụ thể khi họ vào cung, ví dụ khi họ được gia nhập hoàng tộc (sinh con cho vua) và được phong vị trí cụ thể.

Lịch thị tẩm của nhà vua:

Người TQ xưa tin rằng đời sống tình dục của nhà vua là điều cần thiết cho sự thịnh vượng của toàn bộ đế chế. Việc luân chuyển phi tần trong hậu cung để chăm sóc nhà vua được quản lý và lên lịch kĩ càng. Lịch của TQ vào thế kỉ thứ 10 không dùng để tính ngày tháng, mà nó được tạo ra để canh lịch trình tình dục cho nhà vua. Lịch thị tẩm của vua được ghi chép tỉ mỉ bằng bút lông nhúng mực đỏ.

Người TQ xưa tin rằng phụ nữ dễ thụ thai nhất vào đêm trăng tròn, khi âm khí của người nữ đủ mạnh để cân bằng với dương khí của người nam. Lịch trình được quy định rõ ràng: hoàng hậu và các phi tần hoàng gia sẽ ngủ với nhà vua vào các đêm rằm, vì người ta cho rằng các cô gái có đức hạnh tốt sẽ thụ thai vào khung thời gian này.
Ngược lại, các phi tần cấp thấp hơn có nhiệm vụ bổ sung dương khí cho nhà vua, vì vậy họ sẽ được xếp lịch ngủ với vua vào các đêm trăng non.

Số phận của một hoàng quý phi:

Trân phi (1876 - 1900) vào cung năm 1889 khi mới 13 tuổi. Nhờ tài sắc, trí thông minh và tính khí nổi loạn bất tuân quy tắc trong cung, rất nhanh chóng bà nhanh chóng trở thành người được hoàng đế Quang Tự (1871 - 1908, trị vì 1875 - 1908) sủng ái nhất và thăng cho bà lên làm Hoàng quý phi Khác Thuận. Trân phi là nữ nhân hậu cung nổi tiếng nhất nhì thời đó, bên cạnh Từ hi thái hậu.
Ngày 20/6/1900, liên minh 8 quốc gia bao vây Bắc Kinh, sau khi nhà vua rời cung lánh nạn, Từ Hi thái hậu ra lệnh cho hoàng quý phi Khác Thuận phải tự sát với lý do là hoàng quý phi gây nguy hiểm cho hoàng gia. Tương truyền rằng Trân phi từ chối, nhưng bị Từ Hi cho người ném xuống giếng ở sau cung Ninh Hạ.

Các thị nữ hầu hạ trong cung thời nhà Thanh:

Thị nữ là các cô hầu gái xuất thân từ gia đình Bát Kỳ (Eight Banner, chủ yếu là người Mông Cổ và Mãn Thanh), khi đủ 13t thì họ được tuyển chọn để vô cung làm việc hầu hạ cho nhu cầu hàng ngày của hoàng hậu và các phi tần. Họ phải có mặt bên cạnh chủ nhân của mình cả tuần, trong số các hầu gái thì thị nữ trực tiếp hầu hạ chủ nhân là người có thứ bậc cao nhất.
Mỗi thành viên hoàng gia trong cung sẽ được cấp số thị nữ hầu hạ tùy theo thứ bậc của họ, ví dụ Hoàng thái hậu có nhiều thị nữ nhất, lên tới 12 người, Hoàng hậu thì được cấp 10 thị nữ, những thứ Phi có từ 6 - 8 thị nữ, trong khi đó cấp bậc của Tần chỉ được cấp 2 - 4 thị nữ mà thôi.
Đến năm 25t, các thị nữ có thể được chọn lựa hoặc rời cung về quê, hoặc ở lại trong cung suốt đời.

Bà Vú:

Những phi tần sinh được con cho nhà vua sẽ không cần phải trực tiếp nuôi con của họ, mà công việc đó sẽ được giao cho các bà vú nuôi. Lễ Bộ sẽ giao cho các thái giám nhiệm vụ cứ định kỳ 3 tháng/lần đi tuyển chọn về 20 - 40 sản phụ đang nuôi con nhỏ để vô cung, làm vú nuôi các hoàng tử, công chúa.
Khi một hoàng tử hoặc công chúa chuẩn bị ra đời, trong cung sẽ có 40 bà vú chính và 80 bà vú dự bị để đảm nhiệm việc nuôi nấng và chăm sóc đứa bé. Để đảm bảo sự cân bằng âm-dương, người ta đặt ra nguyên tắc bất di bất dịch: công chúa sẽ được nuôi bởi những bà vú đang nuôi con trai, ngược lại các bà vú có con gái sẽ nuôi dưỡng hoàng tử.

Yêu cầu đối với các bà vú: tuổi từ 14 - 19, cả hai vợ chồng bà vú đều phải có sức khỏe tốt và được thái y thăm khám sức khỏe để đảm bảo không mắc các bệnh như bướu cổ, tai mũi họng, da liễu, không bị ghẻ, chí rận vv.
Khi làm việc trong cung, các bà vú sẽ được cấp suất ăn mỗi ngày, được phát áo ấm khi trời lạnh.

Phân cấp của phụ nữ trong hoàng tộc:

Các nữ nhân trong hoàng tộc chưa kết hôn (công chúa, quận chúa) bắt buộc phải sinh sống trong hậu cung. Công chúa được xếp hạng cao thấp tùy theo huyết thống của cô đối với nhà vua và hoàng hậu, phi hoặc tần.
Ví dụ: Công chúa là con của hoàng đế và hoàng hậu được gọi là “công chúa hạng nhất” (gulun gongzhu), nếu công chúa là con nuôi do hoàng hậu nhận về thì cô ấy được xếp là công chúa hạng hai, ngang bằng với công chúa con của hoàng đế và phi tần. Công chúa hạng 3 - hạng 7, còn gọi là Quận chúa, là cháu nội hoặc cháu ngoại của vua (con của hoàng tử, công chúa).

Cách khác để trở thành người của hoàng tộc:

Thời nhà Thanh, có những cô gái xinh đẹp (xiunu) xuất thân từ các gia đình Bát Kỳ cũng được tuyển chọn để làm vợ cho hoàng tử hoặc thế tử của hoàng tộc, giúp các cô gái này có thể đổi đời để trở thành người của gia đình hoàng gia.
Đây là bảng ghi chép danh sách các cô gái xiunu vào năm 1872, trong số đó có 1 người sau này được gả cho hoàng đế Thông Chí (1856 - 1875, trị vì 1861 - 1875) và trở thành hoàng hậu Gia Xuân (1854 - 1875). Vua Thông Chí (Tong Zhi) lên ngôi khi mới 5 tuổi, ông là con của hoàng đế Tiên Phong và Từ Hi thái hậu).

Tin xem thêm

Hình ảnh Trăng Sói: Siêu Trăng đầu tiên của năm 2026

VĂN HOÁ XÃ HỘI

07/01/2026 12:35

Hình ảnh Trăng Sói: Siêu Trăng đầu tiên của năm 2026

Thị trường tiền tệ đầu năm 2026: Dự báo lãi suất dần "hạ nhiệt"

VĂN HOÁ XÃ HỘI

07/01/2026 12:33

Thị trường tiền tệ những ngày cuối năm 2025 tiếp tục ghi nhận độ “nóng” khi các ngân hàng không ngừng tăng lãi suất huy động, mức lãi suất cao nhất đã vượt 8%/năm. Tuy nh...

Chị em có biết long diên hương là gì không?

VĂN HOÁ XÃ HỘI

06/01/2026 11:07

Vậy long diên hương là gì?

Infographic: Cuộc sống hậu cung bên trong Tử Cấm Thành (P2)

VĂN HOÁ XÃ HỘI

06/01/2026 11:00

Infographic: Cuộc sống hậu cung bên trong Tử Cấm Thành (P2)

Infographic: Kiến trúc độc đáo của Tử Cấm Thành (P1)

VĂN HOÁ XÃ HỘI

06/01/2026 10:55

Infographic: Kiến trúc độc đáo của Tử Cấm Thành (P1)

Tốc độ tăng GRDP năm 2025 của 34 tỉnh, thành phố

VĂN HOÁ XÃ HỘI

06/01/2026 10:54

Tốc độ tăng GRDP của các địa phương dao động trong khoảng từ 5,84% đến 11,89%, trong đó phần lớn các địa phương có tốc độ tăng trưởng trên 7% (chỉ có 5 tỉnh có tốc độ tăn...

Grok nhận cảnh cáo nếu không quản lý việc tạo sinh các nội dung deepfake

VĂN HOÁ XÃ HỘI

05/01/2026 09:06

Grok đối mặt với những cảnh cáo từ chính phủ các nước nếu không quản lý việc tạo sinh các nội dung deepfake

Tại sao càng lớn tuổi thì khi say càng khó tỉnh?

VĂN HOÁ XÃ HỘI

05/01/2026 09:04

Tại sao càng lớn tuổi thì khi say càng khó tỉnh?

Dự báo thời tiết hôm nay, 5-1: TPHCM và Nam Bộ se lạnh, chiều tối có mưa

VĂN HOÁ XÃ HỘI

05/01/2026 08:52

Dự báo thời tiết hôm nay tại TPHCM và Nam Bộ có nơi dưới 20 độ C; ban ngày nắng, độ ẩm cao; chiều tối có mưa rải rác.

nội dung mới