Infographic: Kiến trúc độc đáo của Tử Cấm Thành (P1)

Trang chủ > Tin tức > VĂN HOÁ XÃ HỘI

Infographic: Kiến trúc độc đáo của Tử Cấm Thành (P1)

06/01/2026 10:55

Thời gian đầu khi đế chế Mãn Thanh ở Trung Quốc mới sụp đổ và nhà nước Trung Hoa Dân Quốc ra đời, vua Phổ Nghi bị quản thúc và sống biệt lập trong Tử Cấm Thành. Đến ngày 4/11/1924, chính phủ Dân Quốc tuyên bố Tử Cấm Thành là tài sản công của nhà nước, đồng thời trục xuất gia đình hoàng gia ra khỏi cung điện.

Chỉ 2 ngày sau đó là ngày 6/11, nhà nước thành lập 1 hội đồng đặc biệt để kiểm kê và giám định tất cả cổ vật còn lại của Tử Cấm Thành. Ngày 10/10/1925, nhân dịp quốc khánh Trung Hoa Dân Quốc, nhà nước cho khánh thành Bảo tàng Cung điện, biến Tử Cấm Thành từ một công trình hoàng gia vĩ đại nhất của Trung Quốc thành viện bảo tàng rộng lớn nhất thế giới.

Mời anh em cùng đọc loạt bài về lịch sử 500 năm của Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh, Trung Quốc, nơi sinh sống của hoàng đế các triều đại nhà Minh và nhà Thanh, đăng tải trên thời báo South China Morning Post của Hong Kong:

Nguồn gốc của Tử Cấm Thành - The Forbidden City.

Mất 14 năm để lập kế hoạch và xây dựng xong Tử Cấm Thành, từ năm 1404 - 1420, trong đó riêng công tác “khảo sát mặt bằng” và chọn kiểu thiết kế đã tốn 10 năm, còn lại là 4 năm xây dựng. Để xây dựng xong Tử Cấm Thành, người TQ xưa đã tốn hơn 1 triệu lao động và hậu cần, cùng vô số nguyên vật liệu và ngân sách khổng lồ.

Kiến trúc độc đáo của Tử Cấm Thành:

Tử Cấm Thành có hình chữ nhật, chu vi 4km, được bao quanh bằng Hoàng thành, chu vi 9km. Tiếp tục bao quanh để bảo vệ hoàng thành là Nội thành, có chu vi 24km và Ngoại thành có chu vi 23km. Để anh em dễ hình dung thì chu vi 4km của Tử Cấm Thành sẽ có diện tích rộng tương đương 1 phường ở TPHCM khi chưa sáp nhập.

Người TQ xưa tin rằng hình tròn tượng trưng cho sự hoàn hảo, vì họ cho rằng không thể vẽ được hình tròn chuẩn chỉ bằng tay không. Trong khi đó các cạnh thẳng của hình vuông và hình chữ nhật tượng trưng cho sự trật tư, quy cũ, vì vậy nó được dùng làm thiết kế để tạo ra Hoàng thành và Tử Cấm Thành. Nơi ở của nhà vua và hoàng tộc sẽ được bao quanh bằng tường thành, tạo cảm giác an toàn và hạnh phúc cho họ.

Cấu trúc của Tử Cấm Thành đặt trên trục bắc-nam, lệnh 1.3 độ so với hướng chính bắc trên la bàn, cho thấy sự chính xác của định vị địa lý thời đó của người TQ xưa đầu thế kỉ 15, khi mà phải hơn 150 năm sau, nhà bản đồ Gerardus Mercator mới cho ra đời tấm bản đồ đầu tiên có xác định kinh độ và vĩ độ.

Phong thủy và sự huyền bí

Người TQ xưa rất coi trọng yếu tố huyền bí và tâm linh, trong đó có phong thủy, giúp cân bằng sự hài hòa giữa con người, công trình kiến trúc và thiên nhiên.
Trong Tử Cấm Thành, vị trí nơi gia đình hoàng tộc sinh sống sẽ bố trí sát phía bắc của Tử Cấm Thành, khu vực của vua ở giữa, 2 bên là các cung điện của phi tần và con cái của vua. Khu ở của người hầu được bố trí gần đó để tiện việc hầu hạ giữa các bên.
Điện Thái Hòa nằm ở trung tâm của Tử Cấm Thành, xung quanh là nền nhà cao ráo và đối xứng nhau. Tất cả cửa ra vào ở TCT đều hướng về phía nam để sứ thần và quan lại dễ dàng tới Điện Thái Hòa diện kiến nhà vua.
Tổng cộng 29.000 mét khối bùn đất được đào lên từ xung quanh Tử Cấm Thành để làm hào, sau đó số bùn đất này được dùng để đắp cao nền ở phía Bắc, tạo thành một ngọn đồi, tên là Đồi Cảnh Sơn, hoặc Đồi Triển Vọng. Theo phong thủy là để cân bằng giữa đất và nước.

Đồi Cảnh Sơn có tác dụng chắn gió mạnh thổi trực tiếp xộc xuống TCT, mà gió sẽ dịu nhẹ lại và lan tỏa ra mọi ngóc ngách trong thành. Nó cũng đồng thời giảm được tốc độ tấn công của quân địch khi muốn tiến công đánh úp cung điện của nhà vua.

Quá trình xây dựng Tử Cấm Thành:

Tử Cấm Thành có tổng diện tích 720.000 mét vuông, được xây dựng trong vòng 4 năm (1416-1420). Có khoảng 100.000 nghệ nhân và 1.000.000 lao động cùng nhau xây dựng nên Tử Cấm Thành.

Năm 1406: Hoàng Đế Vĩnh Lạc (Minh Thành Tổ - vị vua thứ 3 của triều đại nhà Minh) sau khi chiếm ngôi của cháu trai mình, đã lên kế hoạch xây dựng cung điện mới ở Bắc Kinh.
Năm 1420: Tử Cấm Thành được xây xong và trở thành nơi ở của các đời vua trong gần 500 năm, từ đời hoàng đế Vĩnh Lạc nhà Minh tới đời vua cuối cùng nhà Thanh là Phổ Nghi.
Năm 1421: Một vụ cháy xảy ra thiêu rụi 3 sảnh chính ở sân ngoài, việc phục hồi kéo dài mất tới 19 năm.

1644: Nhà Thanh chiếm được Tử Cấm Thành, tuyên bố thành lập nhà Thanh, kết thúc nhà Minh.
1925: Tử Cấm Thành được chuyển đổi thành Bảo tàng Cung điện.
2002: Trung Quốc khởi động dự án đại tu Bảo tàng Cung điện.

Nguồn cung nguyên vật liệu và vận chuyển:

Vật liệu để xây dựng Tử Cấm Thành được tập trung về từ khắp cả nước, như gỗ lấy từ các khu rừng ở phía tây nam xa xôi, đá lấy từ các hồ nước. Những khối đá chạm khắc khổng lồ trang trí ở cổng chính các cung điện cho thấy công tác hậu cầu đáng kinh ngạc.
Những tảng đá được lấy từ khu mỏ cách công trình xây dựng 70km, được vận chuyển về trong suốt mùa Đông. Nhiệt độ ngoài trời trung bình lúc đó ước tính là -3.7 độ C, các công nhân đã nghĩ ra cách tưới nước lên mặt đất để làm lớp băng tuyết, giúp làm bằng phẳng mặt đất để dễ dàng vận chuyển các khối đá khổng lồ.

Chỉ bằng cách kéo bằng sức người, một nhóm 40 - 50 người có thể vận chuyển các khối đá khổng lồ suốt quãng đường 70km từ mỏ đá về công trình, chỉ mất 30 ngày. Nếu là mùa Hè, cũng khối đá đó phải cần tới 1.500 người mới kéo nỗi và sẽ mất tới 40 ngày.

Bí mật đằng sau cái tên Gạch Vàng:

Gạch Vàng được sản xuất ở Tô Châu, nó không phải làm bằng vàng ròng hoặc có màu vàng, mà cái tên của nó được gọi bởi vì giá trị để sản xuất ra nó đắt như vàng. Người ta ước tính có khoảng 100 triệu viên gạch vàng được sử dụng để lát nền cho toàn bộ Tử Cấm Thành, riêng các sân trong là 20 triệu viên.
Nền nhà ở những nơi nhà vua thường xuyên lui tới sẽ được xài loại gạch vàng có chất lượng cao nhất. Ở thời điểm đó (đầu thời kì nhà Minh), giá để sản xuất ra 1 viên gạch vàng tương đương 750kg gạo, hoặc 3 tháng lương của một viên quan nhỏ, cho thấy nó vô cùng tốn kém và đắt đỏ.

Dưới đây là tóm tắt 10 bước để sản xuất ra những viên Gạch Vàng:

Đất sét được thu hoạch, xử lý và tích trữ 1 năm trước khi đem đi sản xuất gạch.

2. Khi sản xuất gạch, đất sét được đem ngâm trong thùng đầy nước. Phần cặn thu được sẽ đem lọc và phơi khô dưới ánh nắng.
3. Phơi khô xong, công nhân sử dụng chất làm ẩm để làm mềm lại đất sét, rồi nhào nặn thành một hỗn hợp sền sệt.
4. Sau đó vô khuôn cho đất sét để tạo hình, họ dùng tấm ray để làm phẳng bề mặt viên gạch.
5. Gạch thành phẩm được dựng đứng và phơi khô trong bóng râm suốt 8 tháng.
6. Tiếp tục, gạch được nung nóng sơ bộ trong suốt 1 tháng để làm khô hết nước.
7. Gạch được cho nghỉ 3 ngày để làm nguội rồi tiếp tục nung 3 ngày, rồi lại nghỉ 3, nung 3. Quá trình này lặp đi lặp lại nhiều lần suốt 130 ngày tiếp theo. Mỗi lần nung sau sẽ tăng nhiệt độ lửa cao thêm so với lần nung trước để nâng độ cứng cho gạch vàng.
8. Cuối cùng, lò nung được đổ đầy nước để giảm nhanh nhiệt độ, sau đó tháo cho nước chảy hết ra ngoài trong 4-5 ngày.
9. Từng viên gạch sẽ được làm sạch và đánh bóng bằng dầu trước khi đem đi kiểm tra chất lượng lần cuối.
10. Người ta chỉ chọn ra những viên gạch tốt nhất, những viên không đạt sẽ bị đập bể để không bị tuồn ra ngoài. Trên từng viên gạch đạt chất lượng sẽ được ghi rõ năm sản xuất, kích thước, tên và xuất xứ của lò sản xuất.

Bảo vệ cung điện khỏi hỏa hoạn, động đất và xuống cấp do thời gian

Được xây dựng phần lớn bằng gỗ nên lửa là mối đe dọa thường trực và lớn nhất của Tử Cấm Thành. Để ngăn ngừa các vụ cháy, do khách quan lẫn bị phá hoại, hoàng cung được thiết kế đặc biệt để phòng ngừa hỏa hoạn, Lửa được ưu tiên phòng bị hơn cả đối với động đất và các mối nguy khác.
Đốt đuốc để thắp sáng ban đêm ở Tử Cấm Thành tiềm ẩn nhiều rủi ro, dẫn đến các quy định nghiêm ngặt về lửa bên trong hoàng cung, tuy nhiên một mối đe dọa khác gây ra các vụ cháy đó là sét đánh. Điện Thái Hòa từng bị cháy vì sét đánh, chỉ 100 ngày sau khi nó được khánh thành.

Phòng cháy bằng nước:

Một biện pháp phòng cháy quan trọng và hữu hiệu ở Tử Cấm Thành đó là 308 cái lu chứa nước mưa, làm bằng sắt và đồng, được bố trí khắp xung quanh cung điện. Những bồn chứa nước này hiện nay là các cổ vật văn hóa nhiều kiểu dáng, từ những cái có thiết kế đơn giản của thời nhà Minh, cho tới những chiếc vòng bằng đồng chạm khắc hình động vật rất cầu kì và tinh xảo của thời nhà Thanh.
Các hào nước xung quanh hoàng thành thường bị đóng băng khi mùa Đông tới, vì vậy trong thời gian này, người ta khiêng những lu nước đó đặt lên trên các viên gạch, ở dưới đốt lửa nhỏ để giữ ấm nước, đảm bảo rằng ngay trong mùa Đông vẫn có sẵn nước để phòng cháy chữa cháy. Lu còn được trùm bằng vải để ngăn trời lạnh làm đông đá nước.

Bảo quản đồ gỗ:

Việc bảo tồn các công trình xây dựng bằng đồ gỗ ở Tử Cấm Thành rất quan trọng. Trong khi nhiều công trình lớn đã được phục hồi hoặc xây dựng lại sau khi trải qua các vụ cháy, động đất và chiến tranh, vẫn còn rất nhiều công trình nhỏ hơn vẫn nguyên vẹn sau nhiều trăm năm tồn tại.
Sơn chuyên dụng được phủ nhiều lớp, giấy có hoa văn được dán lên thêm để bảo vệ bề, có tác dụng niêm phong và bảo vệ đồ gỗ.

Khả năng chịu được địa chấn:

Kiến trúc xây dựng hiện đại ngày nay tránh sử dụng mái nhà nặng, trong khi đó lúc xây Tử Cấm Thành, các kiến trúc sư thời đó đã đạt được sự ổn định cho phần mái nặng nề bằng cách phân bố đều trọng lượng của chúng thông qua các cột trụ.
Theo một khảo sát địa chất được chính phủ TQ thực hiện năm 2021 thì Bắc Kinh nằm trên trục của 15 đường nứt gãy chính. Toàn bộ khu vực này bị ép bởi các lực đối lập từ mảng kiến tạo Á-Âu và Thái Bình
Bắc Kinh từng trải qua 600 trận địa chấn kể từ khi bắt đầu có lịch sử ghi chép lại từ cách đây 1.700 năm, trong đó có hàng chục trận động đất trên 7 độ richter. Đặc biệt, trận động đất xảy ra ở quận Bình Cổ (Pinggu) ngày 2/9/1679 có cường độ ước tính là 8 richter, khiến cho hàng chục ngàn người thiệt mạng. Năm 1976, một trận động đất khác xảy ra ở Đường Sơn làm chết tới 240.000 người, là trận động đất gây thiệt mạng nhiều thứ 2 trong thế kỉ 20.
Các nhà khoa học TQ đã nghiên cứu khả năng chịu đựng địa chấn của các công trình cổ trong Tử Cấm Thành, họ tạo ra một mô hình tỉ lệ 1:5 và cho nó chịu động đất mạnh 9.5 độ richter để kiểm tra sức chịu đựng. Kết quả cho thấy sự uyển chuyển của công trình là yếu tố chính giúp nó chịu được các trận địa chấn.

Kiến trúc cổ thiết kế mái nhà của công trình giống như các cành cây bám với thân cây, trọng lượng phân bố đều và dàn trải, giúp cho các bức tường không phải chịu toàn bộ sức nặng của công trình.
Khi gặp động đất, các tòa nhà bị rung chuyển mạnh dữ dội nhưng vẫn ổn định nhờ sự phân bố đều trọng lượng và linh hoạt, nhờ thiết kế đặc biệt của hệ khung giằng Dương Đông. Ngay cả khi không có tường, khung lõi của công trình vẫn có thể chịu được động đất.

Tin xem thêm

Hình ảnh Trăng Sói: Siêu Trăng đầu tiên của năm 2026

VĂN HOÁ XÃ HỘI

07/01/2026 12:35

Hình ảnh Trăng Sói: Siêu Trăng đầu tiên của năm 2026

Thị trường tiền tệ đầu năm 2026: Dự báo lãi suất dần "hạ nhiệt"

VĂN HOÁ XÃ HỘI

07/01/2026 12:33

Thị trường tiền tệ những ngày cuối năm 2025 tiếp tục ghi nhận độ “nóng” khi các ngân hàng không ngừng tăng lãi suất huy động, mức lãi suất cao nhất đã vượt 8%/năm. Tuy nh...

Chị em có biết long diên hương là gì không?

VĂN HOÁ XÃ HỘI

06/01/2026 11:07

Vậy long diên hương là gì?

Infographic: Cuộc sống hậu cung bên trong Tử Cấm Thành (P2)

VĂN HOÁ XÃ HỘI

06/01/2026 11:00

Infographic: Cuộc sống hậu cung bên trong Tử Cấm Thành (P2)

Infographic: Kiến trúc độc đáo của Tử Cấm Thành (P1)

VĂN HOÁ XÃ HỘI

06/01/2026 10:55

Infographic: Kiến trúc độc đáo của Tử Cấm Thành (P1)

Tốc độ tăng GRDP năm 2025 của 34 tỉnh, thành phố

VĂN HOÁ XÃ HỘI

06/01/2026 10:54

Tốc độ tăng GRDP của các địa phương dao động trong khoảng từ 5,84% đến 11,89%, trong đó phần lớn các địa phương có tốc độ tăng trưởng trên 7% (chỉ có 5 tỉnh có tốc độ tăn...

Grok nhận cảnh cáo nếu không quản lý việc tạo sinh các nội dung deepfake

VĂN HOÁ XÃ HỘI

05/01/2026 09:06

Grok đối mặt với những cảnh cáo từ chính phủ các nước nếu không quản lý việc tạo sinh các nội dung deepfake

Tại sao càng lớn tuổi thì khi say càng khó tỉnh?

VĂN HOÁ XÃ HỘI

05/01/2026 09:04

Tại sao càng lớn tuổi thì khi say càng khó tỉnh?

Dự báo thời tiết hôm nay, 5-1: TPHCM và Nam Bộ se lạnh, chiều tối có mưa

VĂN HOÁ XÃ HỘI

05/01/2026 08:52

Dự báo thời tiết hôm nay tại TPHCM và Nam Bộ có nơi dưới 20 độ C; ban ngày nắng, độ ẩm cao; chiều tối có mưa rải rác.

nội dung mới